Η ιστορία της οικογένειας

Οι λαοί της Μεσογείου, μέσ’ απ’ την πανάρχαια τέχνη της ταπητουργίας, αποτύπωσαν πάνω στο χαλί όλη την ιστορία και τον πολιτισμό τους.
Ίωνες, Αχαιοί, Αιολείς, έχουν αδιάψευστους μάρτυρές τους τον Όμηρο και τους τραγικούς.
Χαρακτηριστικό, άλλωστε, της μαεστρίας των Μικρασιατών στο να φτιάχνουν περίτεχνους κόμπους , είναι και ο Γόρδιος δεσμός, στην πόλη Γόρδιο της Φρυγίας.
Η λύση του, θα σήμαινε την κατάκτηση της Ασίας. Ο Μέγας Αλέξανδρος τον κόβει, τον λύει. Η Ανατολή κυριεύεται απ’ το διεισδυτικό και οξύτατο ελληνικό πνεύμα. Οι δυο πολιτισμοί συναντώνται, αλληλεπιδρούν και δημιουργούν.
Τα ταπητουργικά εργαστήρια με τους Έλληνες και Ανατολίτες μαστόρους, που δημιούργησε σ’ όλη την επικράτεια της Ανατολής ο Μέγας Στρατηλάτης, θα υφαίνουν για αιώνες και χιλιετηρίδες την Ιστορία της ένδοξης Ρωμανίας.
Η Μ. Ασία γίνεται έτσι το σταυροδρόμι της Ελληνικής και Ανατολίτικης ταπητουργίας. Το χαλί με τους περίτεχνους κόμβους , που ξέρουμε σήμερα, είναι το απόσταγμα μιας ζύμωσης 2000 χρόνων περίπου, στον χώρο της καθ’ ημάς Ανατολής.

1922. Νεανίδες Κιουταχειώτισσες
με τις τοπικές εορταστικές τους στολές.
Χατζησωσσάνα Ιωακειμίδου (αριστερά)
και Βασιλική Ρωσσοπούλου (δεξιά)

Περί τα μέσα του περασμένου αιώνα (το 1860 περίπου) οι πολιτικές και οικονομικές συγκυρίες της εποχής ευνοούν να έλθουν στο προσκήνιο της παγκόσμιας αγοράς του χειροποίητου χαλιού οι Έλληνες Μικρασιάτες ταπητουργοί.
Η Καισάρεια, η Κιουτάχεια, η Σεβάστεια και η Σπάρτη, πόλεις της Μ. Ασίας, γίνονται τα πιο φημισμένα ταπητουργικά κέντρα της εποχής. Τα χαλιά τους έρχονται στη Σμύρνη και από ‘κει, εξάγονται κυρίως στις αγορές του Παρισιού και του Λονδίνου.
Για 50 και πλέον έτη, ολόκληρη η Μ. Ασία υφαίνει, βάφει νήματα, δημιουργεί σχέδια χαλιών και εξάγει απ’ την Σμύρνη χειροποίητα χαλιά, στις μεγάλες αγορές της Αμερικής και της Ευρώπης.
Στο Εσκί Σεχήρ (Δορύλαιον) η Σωσάννα Βαγδατλή -και αργότερα- Ιωακειμίδου (1905-1987), κόρη του γουναρά Στυλιανού Βαγδατλή (1875-1922) και της Κυριακής Γιαγτζόγλου (1883-1928), μαθαίνει γρήγορα την ταπητουργική τέχνη, αφού, από 6 ετών, καθημερινά, μόλις τελείωνε το σχολείο της ύφαινε χαλί στο αργαλειό μαζί με φίλες, εξαδέλφες και θείες της που ήταν έμπειρες υφάντρες. Η μαστόρισσα του τοπικού εργαστηρίου ικανοποιημένη από την απόδοση της μικρής Σωσάννας, της έδωσε στην ηλικία των 7 ετών μια ολόχρυση λίρα. Ήταν και το πρώτο της χαρτζιλίκι.

Γρήγορα η Σωσάννα διακρίνεται για το δημιουργικό της ταλέντο. Τα σχέδια που ο πατέρας της έφερνε απ’ τη Βαγδάτη, όπου πήγαινε για τις δουλειές του, εξ’ ου και το επίθετο “Βαγδατλής”, γίνονται πηγή έμπνευσης και δημιουργίας για την νεαρή υφάντρα.
Επάνω στο μιλιμετρέ χαρτί αποτυπώνει με εξαιρετική μαεστρία και σαφήνεια, πολύπλοκα και πρωτότυπα σχέδια.

Ένα από τα εκατοντάδες παλαιά σχέδια
από το αρχείο της οικογένειας

1922-1929

Με την Μικρασιατική καταστροφή του ’22 και την ανταλλαγή των πληθυσμών, οι Χριστιανοί της Μ. Ασίας μετατοπίζονται στην Ελλάδα. Μαζί τους φυσικά μετατοπίζονται και τα υφαντουργικά κέντρα.

Η Σωσάννα Βαγδατλή έρχεται μαζί με την οικογένειά της και τον αρραβωνιαστικό της Ιωακείμ Ιωακειμίδη, γυιο του Κυριάκου Ιωακειμίδη (1917-1946) και τηςΓεθσημανής Μεϊμαρίδη (1858-1957) απ’ την Κιουτάχεια (ΚΟΤΥΑΙΟΝ), και εγκαθίστανται στην Κομοτηνή.

Μαζί της κατόρθωσε να πάρει κι έναν μικρό αργαλειό απ’ την μακρινή πλέον πατρίδα της. Σαν όλους τους πρόσφυγες, ανασκουμπώνονται για να ξαναφτιάξουν τη ζωή τους, στην καινούρια πλέον πατρίδα τους. Με πολύ κόπο και μόχθο οι αργαλειοί αυξήθηκαν τόσο στην περιφέρεια της Κομοτηνής, όσο και σ’ ολόκληρο το νομό Ροδόπης. Οι παραγγελίες έρχονταν η μία μετά την άλλη, οι υφάντρες ύφαιναν ακατάπαυστα.

Οι αργαλειοί ήταν του τύπου “Κιουτάχειας”, πιο ευέλικτοι απ’ τους “Καισαρείας”, γιατί οι οριζόντιοι δοκοί περιστρέφονται και μπορεί να υφανθεί χαλί μεγάλων διαστάσεων αλλά και περισσότερα του ενός χαλιά.

Το βάψιμο των μαλλιών γίνονταν στα καζάνια του βαφείου στο σπίτι της οδού Βυζαντίου 23 στην Κομοτηνή από την ίδια την Σωσάννα Ιωακειμίδου.

Οι “αμπλάδες” (θείες), όλες προσφυγοπούλες, ήταν οι μαστόρισσες που είχαν την ευθύνη της ύφανσης και γύρω τους κάθονταν οι μικρότερες που βοηθούσαν μαθαίνοντας ταυτόχρονα την τέχνη.

Η Χριστίναμπλα Ευφραιμίδου μαζί με μια γειτόνισσά της, την μητέρα της κ. Μαρίκας Ιωάννογλου, έδιναν πνοή στα σχέδια της Σωσάννας Ιωακειμίδου και ήταν από τις πλέον έμπειρες μαστόρισσες που είχε η οικογένεια στην Κομοτηνή.

1919 Ιωακείμ Ιωακειμίδης (αριστερά) Αλκιβιάδης Συμεωνίδης (δεξιά) καρδιακοί φίλοι πριν και μετά την προσφυγιά.

Τα χαλιά που υφαίνονταν απ’ την Σωσάννα κι αυτές τις μαστόρισσές της, κοσμούσαν όλα τα αρχοντόσπιτα στην περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.Έτσι πολύ νωρίς η οικογένεια Ιωακειμίδη αρχίζει να φημίζεται για τα χαλιά -αριστουργήματα, που εφιλοτεχνούντο στους αργαλειούς της.

Θέμα παρμένο από το γνωστό μύθο της Γενοβέφας που σχεδίασε και ύφανε η Σωσαννα.

Την ίδια περίοδο ο Αντώνης Λαδόπουλος πρώτος εξάδελφος τη Σωσάννας μεγαλουργεί στην Ξάνθη σχεδιάζοντας και υφαίνοντας τα παρακάτω σχέδια.

1929-1940

Η παγκόσμια οικονομική κρίση, από το “κραχ” της Αμερικής, αγγίζει και την Ελλάδα.

Η ελληνική οικονομία περνά περίοδο κάμψης.

Η ταπητουργία συρρικνώνεται.

Τα ταπητουργικά εργαστήρια της Σωσάννας Ιωακειμίδη περνούν την πρώτη τους κρίση.

Στα μέσα της δεκαετίας του ’30 επανέρχονται σε περίοδο ακμής.

28 Ιανουαρίου 1935. Οικογενειακή φωτογραφία.
Ιωακείμ, Σωσάννα, οι γυιοί τους Νικόλαος και Κυριάκος.

1940-1945

Με τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, η Ελληνική ταπητουργία δέχεται το τελειωτικό της χτύπημα.

Τα χαλιά αρπάζονται ως λάφυρα απ’ τον κατακτητή και τα ταπητουργικά εργαστήρια, στην πλειοψηφία τους, αποσυντίθενται, λόγω της υπολειτουργίας τους. Ακόμη και αυτές οι πρώτες ύλες, το μαλλί και το βαμβάκι, έγιναν δυσεύρετα.

Έτσι στα δύσκολα χρόνια της Κατοχής, πολλοί, έχοντας φτάσει στο έσχατο όριο της φτώχειας, αναγκάζονταν να πουλήσουν ακόμα και τα στρώματά τους, που ήταν γεμάτα με πατημένο μαλλί ή βαμβάκι, για να φτιαχτεί μάλλινη ή βαμβακερή κλωστή αντίστοιχα. Η ένδεια στις πρώτες ύλες της ταπητουργίας φαίνεται και απ’ το ότι πολλοί χρησιμοποιούσαν την Γιούτα για υφάδι, ή ακόμα και χάρτινη κλωστή, υλικά που ποτέ δεν χρησιμοποίησε η Σωσάννα με τις υφάντρες της.

Απεναντίας το ηθικό της παραμένει ακμαίο και εξακολουθεί να υφαίνει μα και να επιβλέπει τους ελάχιστους αργαλειούς που ακόμη λειτουργούσαν στην Κομοτηνή. Εξοικονομώντας έτσι, επιτυχώς, τα προς το ζην για την πολυμελή οικογένειά της, αλλά και για τα σπίτια των υφαντριών. Επιπλέον ο σύζυγος της Ιωακείμ, άνθρωπος προικισμένος με την αύρα της αρχοντιάς και της απλότητας, νοιάζεται και φροντίζει για τους ανθρώπους που έχει στην δούλεψή του.

Έτσι καθ’ όλη τη διάρκεια των δίσεκτων χρόνων της Κατοχής, προμηθεύεται κρυφά ζάχαρη, αλεύρι και ζυμαρικά απ’ τους Πομάκους της ορεινής Ροδόπης και κρυφά (νύχτα) τα μοιράζει στα σπίτια των υφαντριών.

 

6 Σεπτεμβρίου 1943. Οικογενειακή φωτογραφία.
Πάνω δεξιά Ιωακείμ Ιωακειμίδης, ο γυιος του Κυριάκος,
οι κουνιάδοι του Ιωακείμ, Γεώργιος και Αικατερίνη
Βαγδατλή. Κάτω δεξιά Σωσάννα Βαγδατλή,
ο γυιος της Στυλιανός η αδελφή της
Αναστασία και ο γυιος της Σωσαννας Νικόλαος.
Λείπει ο 5ος αδελφός της Σωσάννας,
Αναστάσιος Βαγδατλής αργότερα
συμβολαιογράφος.

1945-1975

Με το τέλος του πολέμου, τα ταπητουργικά εργαστήρια σ’ ολόκληρη την Ελλάδα, αναδιοργανώνονται.

Στην Θράκη ξαναστήνονται οι αργαλειοί, που για δεκαετίες ακόμη θα υφαίνουν τα χαλιά ΙΩΑΚΕΙΜΙΔΗ.

Μόνο στα Λάβαρα του Έβρου, η κ. Δήμητρα Τσίλια θυμάται 4 αργαλειούς, σ’ έναν απ’ τους οποίους ύφαινε και η ίδια. Στην Ξάνθη, ύφαιναν ακατάπαυστα 15 άτομα σε 14 εργαλείούς, που ήταν εγκατεστημένα στις οδούς Κοραή και Θεμιστοκλέους. Δρόμοι ονομαστοί για τα ταπητουργικά εργαστήρια που φιλοξενούσαν.

Το βάψιμο των μαλλιών εξακολουθούσε στα καζάνια του σπιτιού της οδού Βυζαντίου 23 στην Κομοτηνή απ’ τους μάστορες πλέον Παναγιώτη και Δημήτρη Κενανίδη.


1948, Από δεξιά, Ιωακείμ, Αικατερίνη Βαγδατλή, Σωσάννα, Γεθσημανή, Κυριάκος και ο
πρώτος εξάδελφος στρατιώτης Κυριάκος Κελεμπέκογλου

Κατά την δεκαετία 1950-1960 ο ΕΟΜΜΕΧ παραγγέλνει αργαλειούς στον Ιωακείμ Ιωακειμίδη, σύζυγο της Σωσάννας, για να εξοπλίσει τα ανά την Ελλάδα εργαστήριά του. Ο Ιωακείμ επιβλέπει την κατασκευή των αργαλειών στο ξυλουργείο του κ. Στεφάνου Παπουτσή στην Κομοτηνή. Ταυτοχρόνως δε, παρακολουθεί την δημιουργία τεντωτικών μηχανών (“μπουργκού”), σ’ ένα μηχανουργείο της πόλης, όπου ταυτόχρονα κατασκευάζονται ψαλίδια και χτένια για τους αργαλειούς.

1955 Οικογενειακή φωτογραφία.Μπροστά από το σπίτι τους
στην οδό Βυζαντίου 23 στην Κομοτηνή.
Ιωακείμ-Σωσάννα και τα παιδιά τους Κυριάκος, Νικόλαος, Στυλιανός.
Καθισμένη η Γεθσημανή Μεϊμαρίδου, μητέρα του Ιωακείμ.

Την ίδια εποχή ο Ιωακείμ διατηρούσε χαλκουργείο στην πλατεία Ηφαίστου στη Κομοτηνή.

Αυτά τα χρόνια αρχίζουν να δραστηριοποιούνται και τα παιδιά της Σωσάννας και του Ιωακείμ και ειδικότερα ο Κυριάκος.

Η οικογένεια παίρνει μέρος σε κλαδικές εκθέσεις, όπως αυτήν του Βόλου, το 1952, όπου και παίρνει τιμητικό δίπλωμα.


Κυριάκος Ιωακειμίδης (αριστερά)

Ανάλογη συμμετοχή έχει και στην Διεθνή Έκθεση Θες/νίκης το 1953.

Το 1957 ο πρώτος γυιος Κυριάκος νυμφεύεται την Ξανθιώτισσα Ευαγγελία Πασχαλίδου

Η φήμη της οικογένειας, για τα χαλιά –αριστουργήματα που υφαίνονταν στα εργαστήριά της, εξαπλώνεται σ’ όλη την Ελλάδα. Στην Λαμιακή Λέσχη αποστέλλονται τρία μεγάλα χαλιά 2,5 x 3,5 της οικοτεχνίας. Το ξενοδοχείο “ΠΑΝΘΕΟΝ” στην Παν/μίου, στην Αθήνα παραγγέλνει μια σειρά χαλιών. Στην Μητρόπολη Καβάλας στρώνονται μακρείς διάδρομοι. Πρόκειται για την “χρυσή” περίοδο της ταπητουργίας ΙΩΑΚΕΙΜΙΔΗ.

Η επισφράγισή της έρχεται μ’ ένα γεγονός εφάμιλλο του ονόματος της οικογένειας αλλά και της ορθόδοξης παράδοσης του γένους των Ρωμιών και δη των Μικρασιατών. Το 1966 ο Ιωακείμ, γνήσιος εκφραστής αυτής της Παράδοσης, κάνει μια μεγάλη χρηματική δωρεά στην Ιερά Μητρόπολη Μαρωνείας και Κομοτηνής για την ανέγερση οικοτροφείου στο προαύλιο της εκκλησίας της του Θεού Σοφίας στην Κομοτηνή, μπαίνοντας έτσι στον κατάλογο των μεγάλων ευεργετών του Γένους. Ο Βασιλεύς Κων/νος του απομένει παράσημο το 1967 στην Αθήνα. Για τον ίδιο λόγο στις 8 Μαρτίου 1968 του απονέμεται πατριαρχικό οφφίκιο με την μεγάλη τιμή να ονομάζεται Εντιμολογιώτατος Άρχων Μέγας φιλάνθρωπος της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας , από τον τότε Πατριάρχη Κων/πόλεως κ.κ. Αθηναγόρα.

Αριθμ. Πρωτ. 188.

1975 - Σήμερα

Τα χρόνια πέρασαν, η οικονομία άλλαξε και η αγορά ανοίχτηκε στις χώρες της Ασίας με τα φθηνά εργατικά χέρια. Έτσι το Ελληνικό χειροποίητο χαλί μπροστά στο Ανατολίτικο, έχασε στην ανταγωνιστικότητά του.

Βάσει αυτών των δεδομένων, ο Οίκος Ιωακειμίδη προσανατολίζεται στις χώρες της Ανατολής


Ποιοτικός Έλεγχος και καθοδήγηση σε ταξίδι στο Πακιστάν

για την εισαγωγή ποιοτικού χειροποίητου χαλιού από επώνυμους Οίκους της Περσίας, της Κίνας, του Πακιστάν και της Ινδίας. Αρχίζει έτσι η δημιουργία μιας συλλογής από ανεκτίμητα αριστουργήματα, εφάμιλλη του ονόματος της οικογένειας και της παράδοσης του καλού χειροποίητου χαλιού.

Οι παράγοντες που επηρεάζουν και διαμορφώνουν την ποιότητα και επομένως την αξία στα χαλιά, είναι πάρα πολλοί. Τόσοι που μόνο ένας ειδικός είναι σε θέση να τους εκτιμήσει κάθε φορά σωστά. Ο ΟΙΚΟΣ ΙΩΑΚΕΙΜΙΔΗ είναι πλέον από τους ειδικούς στην Ελλάδα για το χειροποίητο χαλί εξαιτίας της 100χρονης παράδοσής του στην ταπητουργία.

Η μακρόχρονη αυτή παράδοση από τη μια και το μεράκι για την δημιουργία από την άλλη, συντελούν στην ασυμβίβαστη και με αυστηρά κριτήρια επιλογή των χαλιών.

Γεγονός που ανεβάζει την ποιότητα της συλλογής σε υψηλά επίπεδα.

Η ευθύνη και το χρέος για τα εγγόνια της Σωσάννας και του Ιωακείμ Ιωακειμίδη είναι βαρύ.

Ο Αθανάσιος Ιωακειμίδης γυιος του Κυριάκου παίρνει στους ώμους τη βαριά κληρονομιά και την επαυξάνει. Οι εκθέσεις της συλλογής σε επώνυμα ξενοδοχεία όπως το ΠΕΝΤΕΛΙΚΟ, το HANDRIS, το HILTON, τη Μ. ΒΡΕΤΤΑΝΙΑ στην Αθήνα, ΗΛΕΚΤΡΑ PALACE και το ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ PALACE στην Θεσ/νίκη, διαδέχονται η μία την άλλη.


Οικογενειακή φωτογραφία

Η φήμη του ονόματος εξακολουθεί να έχει πανελλαδική εμβέλεια. Τα χαλιά της συλλογής ΙΩΑΚΕΙΜΙΔΗ στρώνονται σε εκκλησίες και μοναστήρια του Αγίου Όρους, σε επώνυμα ξενοδοχεία όλης της Ελλάδας. Οι προσκλήσεις για εκθέσεις σε διάφορες πόλεις της Ελλάδος απανωτές, δελεαστικές μα πάνω απ’ όλα τιμητικές. Η Καστοριά, η Λάρισα, η Πάτρα, το Ηράκλειο Κρήτης φιλοξενούν την συλλογή ΙΩΑΚΕΙΜΙΔΗ που γνωρίζει την καθολική αποδοχή του φιλότεχνου κόσμου.

Η αγάπη για την Παράδοση της Μικρασιατικής ταπητουργίας σε συνδυασμό με το έμπρακτο ενδιαφέρον για την Θράκη, την απομακρυσμένη απ’ την περιφέρεια της ελληνικής επικράτειας, προσανατολίζουν την επιχείρηση να πάρει τις μεγάλες αποφάσεις.

Η πρώτη αφορά την αργή μα αυστηρή επαναλειτουργία του ταπητουργείου της οικογένειας Ιωακειμίδη, χρέος και καθήκον απαράβατο για τους συνεχιστές του ονόματος και της παράδοσης του χειροποίητου χαλιού.


Η κ. Σοφία Πασχαλίδου λαμπρή ταπητουργός, θυμαται τα νειάτα της στον αργαλειό
της οικογένειας Ιωακειμίδη. Ο κ. Χαράλαμπος Αμπατζής, γόνος Μικρασιατών
Κιουταχείας που επανεγκατέστησε τον πατροπαράδοτο
παραδοσιακό αργαλειό της οικογένειας.

Η δεύτερη απόφαση έχει να κάνει με την συνεπή ανταπόκριση της επιχείρησης στις απαιτήσεις –αιτήματα, του ανά την Ελλάδα κοινού για την άμεση και αποτελεσματική εξυπηρέτηση στον τομέα της ενημέρωσης και αγοράς του χειροποίητου χαλιού. Η συμβολή της ηλεκτρονικής τεχνολογίας με το διαδίκτυο σημαντική. Η χρήση της απαραίτητη.

Η επικοινωνία, περιήγηση, ενημέρωση και εμπορία μέσω Internet είναι παρούσα γεγονός.

Η Κομοτηνή, η Θράκη, η Ελλάδα της ακριτικής περιφέρειας δεν είναι πλέον μακριά!

Καλώς ήλθατε!